رشيد الدين فضل الله همدانى
14
جامع التواريخ ( تاريخ اقوام پادشاهان ختاى ) ( فارسى )
عجايب كه در زمان او واقع گشته ، و علوم و هنرها كه در آن عهد پيدا شده ، تمامت مشروح مىنويسيم ، و مدّت پادشاهى هريك معيّن ذكر مىكنيم كه چه مقدار بوده است . و مدّت مجموع ادوار و ازمان جملگى آن طبقات اين مقدار است كه بارز مىگردد : چهل و دو هزار و هشتصد و هفتاد و پنج سال . و اين طبقات سى و ششگانه بر دو قسماند ، يكى آنكه آن طبقات در مجموع آن ممالك پادشاه و صاحب فرمان بودهاند ، و ديگر آنكه به واسطهء خروج قومى پادشاهان اصلى با بعضى ولايات رفتهاند و آن ارباب خروج بر آن بعض ديگر مستولى گشته حاكم مستقل شدهاند ، بدين موجب كه مفصّل مىشود . [ v 393 ] . حرف پادشاهانى كه جمله در مجموع آن ممالك مطلقا پادشاه نافذ فرمان بودهاند بيست و يك طبقه چهل و يك هزار و هشتصد و هشتاد و دو سال . [ طبقات پادشاهان ماچين ] طبقهء اوّل پنگو « 1 » و فرزندان او : ده نفر ، هجده هزار سال . و عادت اهل ختاى « 2 » آن است كه از اين پادشاهان هركدام كه اعتبار تمام داشته است در تاريخ صورت او بر بالاى نام او كردهاند ، و ما نيز همان طريقه را رعايت كرده ، آنها را كه صاحب صورت آيند ، بر همان هيأت كه در كتب ايشان آمده صورت مىكنيم .
--> ( 1 ) . Pangu ( 2 ) . Hitai